Mens of diagnose?

Eerlijk is eerlijk.. 

Ik word er af en toe een beetje moe van.. een zoveelste bericht op Instagram met een lijst aan ADHD symptomen, waarbij ik me soms oprecht afvraag in hoeverre die opsomming klopt met een daadwerkelijke diagnose. Of een bericht op LinkedIn over autisme bij vrouwen, waarin ik veelal eigenschappen tegenkom die bijvoorbeeld ook bij (vroegkinderlijk) trauma kunnen passen of überhaupt bij het mens-zijn in een gebroken wereld. Om maar even twee diagnoses te noemen waar in deze tijd meer aandacht voor is. Tegelijk voel ik soms de behoefte om me er onder te scharen, de herkenning te zoeken en me te ‘nestelen’, omdat deze (h)erkenning van bepaalde eigen- aardigheden gewoon ook fijn voelt. Lekker tegenstrijdig zul je misschien denken. En dat is nou precies waar ik aandacht voor wil maken. 

Laat me eerst hier helder over zijn: wanneer mensen kampen met klachten of uitdagingen en zich gesteund (willen) voelen door een diagnose, dan moeten we dat serieus nemen. Volg je hart, laat je helpen! Het kan ontzettend steunend zijn in het beter begrijpen van jezelf en het je (leren) laten begrijpen door de ander. Dit is dan ook geen pleidooi tegen diagnoses. 

En ondertussen.. 

Ondertussen schreeuwt mijn onderbuik dat er ook iets niet klopt aan het feit dat dit nodig is om je begrepen te voelen in deze wereld. Want waarom is het zo dat iemand zich pas mét een diagnose gesteund voelt om zichzelf te zijn en iemand zónder diagnose de grootste moeite heeft om zichzelf serieus te nemen en/of vaak niet gehoord en begrepen wordt. Is er dan niet gewoon iets mis met de maatschappij?? En maken we het niet simpelweg erger door mensen te willen categoriseren? Wie heeft er ooit bedacht wat normaal is en afwijkend? Is er wel een normaal en waar meten we dat dan aan? De meeste stemmen gelden? 

Als ik zelf stilsta bij dit soort vragen, raak ik eerst altijd méér in de war. Want aan de ene kant weet ik hoe helpend het kan zijn als een diagnose dingen op zijn plek laat vallen waar je je hele leven al onzeker over was en wat je toeschreef aan je eigen schuld. Aan de andere kant zie ik ook hoe mensen zich door een diagnose soms nog meer afwijkend, apart gezet gaan voelen óf zich er juist achter verschuilen en alle lastigheden van het leven daarop gooien, om er vervolgens niks meer mee te moeten.

Wat ik hoe dan ook mis in dit alles is het oog voor de verscheidenheid van de MENS. De mens, geschapen in al zijn/haar diversiteit, die leeft in deze - nu nog - gebroken wereld, met de nodige uitdagingen en ook vervormingen. De mens die zó angstig is voor het niet-weten en voor controleverlies dat er een grote neiging is om dingen in hokjes te plaatsen. Vast te zetten. Te verklaren. De mens die zo bang is voor ‘anders’ en buitensluiting dat het redenen zoekt om het verschil uit te leggen, zodat hij/zij er bij mag horen of zichzelf veilig kan stellen. De mens die zó bang is voor veroordeling, dat het veroordelen - van zichzelf of de ander - en de onmacht van zich afduwen veiliger voelt dan de herkenning en verbinding daarin te zoeken.

Die mens. Jij. Ik. 

Hoe zou de wereld eruitzien als we zouden gaan van ‘wat is er mis met jou’ en ‘waarin wijk jij af’ naar ‘wat is er met jou gebeurd’ of ‘hoe werkt dit voor jou'? En misschien nog mooier: ‘wat kunnen wij van elkaar leren?’. Hoe zou het zijn als we ons echt gingen verdiepen in de ander, om het anders-zijn te (leren) begrijpen. De herkenning te zoeken in elkaar en de verbinding in de verschillen. Hoe zou het zijn als je steeds weer - daar waar mogelijk - het contact aan zou gaan over wat je lastig vindt aan de ander of op welke kwaliteiten je ook wel een beetje jaloers bent. Stel je voor dat de enorme diversiteit onder mensen juist NORMAAL is. Dat niet ieder brein hetzelfde werkt, omdát niet ieder mens gelijk is. En dat het ook normaal is in dit leven dat iets je soms niet lukt. Dat ervaringen je vormen, soms vervormen. Dat we verschillen. Niet alles kunnen. Én dat we er graag helemaal bij willen horen. Want dat is waar we volgens mij doorgaans allemaal naar verlangen; geaccepteerd en geliefd zijn, met onze leuke en minder leuke eigenschappen. 

Bereiken we dit door meer te categoriseren en mensen die anders zijn weg te zetten in positieve of negatieve zin? Bereik je dit door jezelf in de categorie ‘anders’ te plaatsen en daarmee het contact er niet meer over aan te gaan of te verwachten dat de ander zich dus alleen nog maar moet aanpassen aan jou? Of bereiken we het juist door de verbinding te zoeken, door ons echt te verdiepen in de ander, zodat we meer rekening kunnen houden met elkaar en van elkaar kunnen leren. En ja, dat is soms enorm spannend en vaak ook best wel ingewikkeld. 

Van mij hoef het één het ander niet uit te sluiten. Ik ben niet tegen diagnoses en ook niet tegen het zoeken van steun bij mensen die soortgelijke uitdagingen kennen. Soms helpt het echt om jezelf of de ander via die weg beter te kunnen begrijpen en kan het de verbinding juist bevorderen als er wat puzzelstukjes in elkaar vallen. Tegelijk kan het er ook voor zorgen dat een diagnose tussen jou en de ander komt in te staan. Vooral wanneer je jezelf ermee apart zet of hierin apart gezet wordt door de ander. En dat vind ik in de meeste gevallen een gemiste kans! Want we zijn aan elkaar gegeven en we hebben elkaar nodig. 

Ik wil een lans breken voor mensen die zich anders voelen in deze wereld, doordat er in de maatschappij star wordt vastgehouden aan een zeer beperkt mensbeeld, wat nul beweging geeft in hun richting. Mensen die zich daardoor eenzaam voelen, onbegrepen en misschien soms ook wel wanhopig. Ik sta er graag naast. Mét mijn eigen- aardigheden. Want die zijn er ook genoeg. 

We zijn niet overal hetzelfde in. Dat mag benoemd worden. Maar we zijn wel allemaal mens! 

Ik hoop dat door dit schrijven de vraag weer gesteld kan worden. Dat de verwarring toeslaat over de zin én on-zin van diagnoses. En dat we er op een goede manier mee omgaan, door elkaar - waar mogelijk - te blijven zoeken. Hiervoor moeten we ook onze eigen gebrokenheid en onmacht onder ogen komen. Dat vraagt wel een beetje moed. Dus eeeh.. alle bange mensen; hier verzamelen. 

Ik ontmoet je graag! 

In de angst.

In het niet- weten.

In de gebrokenheid.

Om samen te zoeken. 

In vertrouwen dat wie zoekt, zal vinden.. 

Aline

Psychosociaal Therapeut

bij Therapiepraktijk Onderweg